samluangclinic
09
Jun
นอนเท่าไหร่ก็ไม่รู้จักพอ

-

nn n
n
แพทย์แผนจีน · สุขภาพการนอน
nn
n n n n n n n zn zn n
nn

นอนเท่าไหร่…
ก็ไม่รู้จักพอ

n

ทำไมบางคนง่วงทั้งวัน ตื่นแล้วยังเพลีย ทั้งที่ไม่ได้อดนอน — มุมมองแพทย์แผนจีนว่าด้วย “ม้ามพร่อง” และความชื้นในร่างกาย

n
nn n
nn n
n
n
01
n

อาการที่หลายคนเป็นจนชิน

n
n

นั่งตรงไหนก็ง่วง หลับได้แทบทุกที่ ทั้งที่ไม่ได้อดนอน พอตื่นมาก็ยังรู้สึกไม่สดชื่น อยากนอนต่อทั้งวัน แต่กลับตื่นง่าย ตื่นแล้วก็อยากหลับอีก — อาการแบบนี้พบได้บ่อยจนหลายคนคิดว่าเป็นเรื่องปกติ

n
n

ในมุม แพทย์แผนปัจจุบัน ภาวะนี้ถือเป็นความผิดปกติของระบบประสาท จากการที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ มักพบในคนที่เจ็บป่วย มีไข้เรื้อรัง อ่อนเพลีย หรือช่วงที่โรครุนแรง

n
n

แต่บทความนี้จะเจาะไปที่ “คนปกติ” ที่ไม่มีโรคภัยชัดเจน แต่ชอบง่วง หาวนอนเป็นประจำ ว่าในสายตาแพทย์แผนจีนแล้ว ต้นเหตุมาจากอะไร

n
nn n
n
n
02
n

แพทย์แผนจีนมองเรื่องนี้อย่างไร

n
nn
n
n n n n n n n
ยิน (阴) · หยาง (阳)
n
n
n

แพทย์แผนจีนมองว่า การนอนหลับคือภาวะ “ยิน” (阴) ส่วน การตื่นคือภาวะ “หยาง” (阳) คนที่ง่วงตลอดเวลาจึงสะท้อนว่า ยินแกร่งเกิน เพราะ หยางพร่อง (หยางขาด)

n

ภาวะหยางพร่องนี้เริ่มจากการทำงานของ “ม้าม” (脾 — ระบบย่อยและดูดซึม) ที่อ่อนลง จนเกิดการคั่งของ “เสมหะ” (痰) และ “ความชื้น” (湿) ซึ่งยิ่งไปบั่นทอนพลังม้ามให้พร่องลงไปอีก

n
n
nn
n

จึงพบบ่อยใน คนอ้วน (ที่มีไขมันสะสม = เสมหะ/ความชื้น) มากกว่าคนผอม โดยเฉพาะหลังกินอิ่มจัด ระบบย่อยต้องทำงานหนัก เลือดไปเลี้ยงสมองน้อยลง จึงง่วงง่าย ส่วน คนผอม ก็ง่วงผิดปกติได้ ถ้าเจ็บป่วยเรื้อรังจนร่างกายอ่อนเพลีย และใน หน้าฝน ที่ความชื้นสูง อาการมักกำเริบหนักขึ้น

n
n
nn n
n
n
03
n

ต้นตอ 2 แบบ ของความง่วงผิดปกติ

n
nn
nn n
n
n n n n n
n
แบบที่ 1
n
ความชื้นสะสมมาก
n
n
n

หัวหนักเหมือนมีอะไรห่อคลุม ตัวหนักตึง แน่นหน้าอก เบื่ออาหาร คลื่นไส้ ถ่ายเหลว ลิ้นซีดมีฝ้ามันเคลือบ หลังกินข้าวจะเพลียอยากหลับ ขี้เกียจพูด บางคนเหงื่อออกง่าย แขนขาเย็น มักกำเริบหน้าฝนและพบในคนอ้วน

n
แนวทาง: ขับความชื้น + บำรุงม้าม
n
nn n
n
n n n n n n
n
แบบที่ 2
n
พลังม้ามพร่องเป็นเหตุ
n
n
n

อาการคล้ายแบบแรก แต่เด่นที่ความ อ่อนแรง: ไม่สดชื่น ง่วงนอน ไม่อยากพูด แขนขาเย็น หน้าตาเหลือง กินน้อย อุจจาระเหลว ลิ้นมักอ้วนบวมมีฝ้าขาวบาง ชีพจรอ่อนไม่มีกำลัง

n
แนวทาง: บำรุงพลังม้าม
n
nn
n
nn n
n
n
04
n

ลูกโซ่ของอาการ

n
n

จากพฤติกรรมและสภาพร่างกาย สู่ความง่วงที่ไม่รู้จักพอ

nn
n n n n n n nn n n พฤติกรรมการกินn มัน/หวาน · อิ่มเกิน · ผิดเวลาnn n สภาพร่างกาย & ใจn เครียด · อ่อนเพลีย · เรื้อรัง · สูงวัยnn n nn n n ความชื้น–เสมหะสะสม (痰湿)nn n พลังร่างกายพร่องnn n nn n n พลังม้ามพร่อง (脾虚)nn nn n n เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอnn nn n n ง่วงนอนผิดปกติn นอนเท่าไหร่ก็ไม่รู้จักพอn n
n
nn n
n
n
05
n

6 หลักปฏิบัติดูแลตัวเอง

n
nn
nn
n
1
n

เลี่ยงอาหารมัน ย่อยยาก และของเย็น

n

เพราะเพิ่มความชื้น/เสมหะ ทำให้ม้ามอ่อนแอ เลี่ยงทุเรียน กะทิ ขนุน นม ฯลฯ เลือกของมีประโยชน์ ย่อยง่าย

n
nn
n
2
n

อย่ากินอิ่มจนเกินไป

n

กินแต่พออิ่ม กินบ่อย ๆ เป็นเวลา มีกฎเกณฑ์ และเคี้ยวให้ละเอียด

n
nn
n
3
n

อย่าหักโหมแรงงาน–ความคิด

n

คุมไม่ให้เครียดหรือวิตกกังวล เพราะความเครียดรบกวนระบบย่อยอาหารโดยตรง

n
nn
n
4
n

กินอาหารสะอาด ไม่ปนเปื้อน

n

เพราะการติดเชื้อทางเดินอาหารยิ่งทำลายพลังการย่อยและดูดซึม

n
nn
n
5
n

ผู้สูงวัย/ร่างกายเสื่อมถอย ระวังเป็นพิเศษ

n

เพราะระบบม้าม (การย่อย) คือพื้นฐานของพลังร่างกายที่คอยเสริมพลังไต

n
nn
n
6
n

เสริมอาหาร/ยาบำรุงพลังม้ามและหยาง

n

เพื่อให้ระบบย่อยอาหารกลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

n
nn
n
nn n
n
n
06
n

แนวทางการรักษา

n
n

อาการ “ง่วงไม่รู้จักพอ” เป็นเพียงสัญญาณหนึ่งของ พลังม้ามและหยางพร่อง ซึ่งมักมาพร้อมอาการอื่น เช่น เหงื่อออกผิดปกติ เบื่ออาหาร มือเท้าเย็น คลื่นไส้ อาเจียน ไม่อยากพูด ถ่ายเหลว เมื่อแก้ที่ ต้นเหตุ อาการอื่นก็มักดีขึ้นตามไปด้วย

n

การรักษาอาจใช้ ฝังเข็ม (针灸) และ สมุนไพร ตามหลักการ “ขับความชื้น-เสมหะ + กระตุ้นพลังม้ามและหยาง” ร่วมกับการปรับวิถีชีวิต อารมณ์ และการกินอย่างมีศิลปะ

n

เพราะแพทย์แผนจีนรักษาแบบ องค์รวม — สร้างสมดุลให้อวัยวะภายใน เมื่อสมดุลกลับมา อาการหลาย ๆ อย่างก็มักหายไปพร้อมกันได้

n
nn n
n

เรียบเรียงจากบทความ “นอนเท่าไหร่…ก็ไม่รู้จักพอ”

n

โดย นพ.วิทวัส (ภาสกิจ) วัณนาวิบูล

n

คอลัมน์แพทย์แผนจีน · นิตยสารหมอชาวบ้าน เล่มที่ 243 (กรกฎาคม 2542) · มูลนิธิหมอชาวบ้าน — doctor.or.th/article/detail/2177

nn
n หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพn
n
nn
n

บทความที่เกี่ยวข้อง

02
Jun
samluangclinic
การดูแลตัวเองเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับไขมันในเลือดสูง

แนวทางดูแลในปัจจุบันไม่ได้มองเพียงการ “ลดตัวเลขไขมัน” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลดการอักเสบ ดูแลการเผาผลาญ และป้องกันความเสียหายของหลอดเลือดในระยะยาว

กดอ่านต่อ
18
Jul
samluangclinic
สมุนไพรก็มีสรรพคุณทางยา

สรรพสิ่งในโลกนั้นในยินก็มีหยางแฝงอยู่และในหยางก็มียินแฝงเร้นอยู่เช่นกัน อาหารและสมุนไพรแต่ละชนิดทางการแพทย์แผนจีนถือว่ามีทั้งส่วนที่เป็นยินและหยางผสมกันอยู่ อาหารจึงเป็นส่วนหนึ่งที่จะช่วยส่งเสริมหรือปรับร่างกายให้สมดุล เพื่อป้องกันและรักษาโรค “แตงโม” ราชาผลไม้ในฤดูร้อน เนื้อแตงโม :

กดอ่านต่อ
21
May
samluangclinic
การดูแลตัวเองเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับไขมันในเลือดสูง

แนวทางดูแลในปัจจุบันไม่ได้มองเพียงการ “ลดตัวเลขไขมัน” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลดการอักเสบ ดูแลการเผาผลาญ และป้องกันความเสียหายของหลอดเลือดในระยะยาว

กดอ่านต่อ