ในศาสตร์แพทย์แผนจีน “ไต” ไม่ได้เป็นเพียงอวัยวะกรองของเสีย แต่คือรากฐานของพลังชีวิตทั้งร่างกาย
nเวลาตรวจเลือดแล้วหมอบอกว่าไตปกติ แต่หมอจีนกลับบอกว่า “ไตพร่อง” — ไม่ได้ขัดกัน เพราะ “ไต” ในแพทย์แผนจีนกินความกว้างกว่าตัวอวัยวะ มันโยงไปถึงระบบฮอร์โมน ระบบประสาทอัตโนมัติ สมอง กระดูก ไขกระดูก ผม หู ระบบปัสสาวะ และระบบสืบพันธุ์
nพลังไต (元气) เริ่มอ่อนตอนเด็ก ค่อย ๆ แข็งแรงขึ้นจนถึงวัยหนุ่มสาว แล้วเสื่อมถอยลงตามวัย ผู้ชายเริ่มเสื่อมราวอายุ ๔๐ ปี ผู้หญิงราว ๓๕ ปี การขึ้น–ลงของพลังไตจึงผูกอยู่กับการเกิด เติบโต เสื่อม และดับของชีวิต
nแพทย์จีนแบ่งช่วงวัยของผู้หญิงด้วยเลข ๗ และผู้ชายด้วยเลข ๘ — ผู้หญิงพลังไตถึงขีดสุดราว ๒๘ ปี (4×7) เริ่มเสื่อมราว ๓๕ ปี ส่วนผู้ชายสูงสุดราว ๓๒ ปี (4×8) เริ่มเสื่อมราว ๔๐ ปี เมื่อไตแข็งแรง จะแสดงออกหลายด้าน
nการเจริญเติบโตและพัฒนาการดี เพราะสัมพันธ์กับระบบฮอร์โมนโดยตรง
“จิง” ของไตกระตุ้นการสืบพันธุ์ ทำให้มีประจำเดือนปกติและน้ำเชื้อสมบูรณ์
ไตคุมยิน–หยาง (ร้อน–เย็น) ให้พอดี ภูมิต้านทานจึงดี ระบบต่าง ๆ ทำงานปกติ
ระบบขับปัสสาวะและการจัดการน้ำในร่างกายเป็นปกติ ไม่บวม ไม่ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ
ไตช่วย “ดึงรั้ง” ลมหายใจให้ลึก ลดอาการหอบเหนื่อยและปัญหาทางเดินหายใจ
จิงของไตหล่อเลี้ยงกระดูก กระดูกจึงแน่น ไม่เปราะหักง่าย
“สมองคือทะเลของไขกระดูก” (脑为髓之海) จิงไตพอ สมองจึงแล่น จำแม่น
ไตคุมความมุ่งมั่นและความกลัว ไตดีจึงไม่ตกใจง่าย อารมณ์มั่นคง
หล่อเลี้ยงดวงตาและหู การได้ยินชัด การมองเห็นคม ไม่มีเสียงดังในหู
ลองสำรวจอาการเหล่านี้ ถ้ามีตั้งแต่ ๔ ข้อขึ้นไปจาก ๙ ข้อ ให้สันนิษฐานว่าอาจมีภาวะไตพร่อง
nก่อนบำรุงต้องรู้ว่าตัวเองพร่องแบบไหน เพราะบำรุงผิดทางจะเป็นโทษมากกว่าคุณ หลักสังเกตง่าย ๆ มีดังนี้
nลม ร้อน แห้ง เย็น ของแต่ละฤดูกระทบสมดุลยิน–หยาง ต้องปรับเสื้อผ้า อาหาร และการนอนให้เหมาะสม
อารมณ์ทั้ง ๗ กระทบอวัยวะภายใน การตกใจกลัวรุนแรงหรือยาวนานทำให้ไตอ่อนแอ
เลี่ยงของเย็นจัดและของเค็มจัด กินให้ครบหมู่ (๕ ธัญพืช ๕ ผลไม้ ๕ เนื้อสัตว์ ๕ ผัก) เพื่อรักษาระบบย่อยให้ดี
ใช้พลังเกินตัวต่อเนื่อง จะดึงพลังสำรองของไตจนสุดท้ายบำรุงกลับไม่ทัน
คิดมาก หมกมุ่น ไม่พักสมอง กระทบหัวใจ ตับ การย่อย และวกกลับมากระทบไต
การสูญเสีย “จิง” บ่อยและไม่มีการควบคุม กระทบไตโดยตรง
นั่ง ๆ นอน ๆ ทั้งวัน เลือดไหลเวียนติดขัด — “โรคไตเรื้อรังต้องการการเคลื่อนไหว ไม่เหมาะกับการหยุดนิ่ง”
“ขึ้นชื่อว่ายา ย่อมมีพิษ ๓ ส่วน” (是药三分毒) บำรุงโดยไม่รู้ว่ายินหรือหยางพร่อง อาจเป็นโทษ
สมุนไพรหรือยาบางชนิด ถ้าใช้ผิดหรือใช้นานเกินไป กระทบไตได้
โดยเฉพาะบริเวณเอว และการให้เอวโดนความเย็น–ความชื้นนาน ๆ
แนวทางถนอมพลังไตตามตำราแพทย์แผนจีน เป็นเพียงกรอบคร่าว ๆ ที่ปรับได้ตามสภาพร่างกายแต่ละคน
n
แนวทางดูแลในปัจจุบันไม่ได้มองเพียงการ “ลดตัวเลขไขมัน” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลดการอักเสบ ดูแลการเผาผลาญ และป้องกันความเสียหายของหลอดเลือดในระยะยาว
กดอ่านต่อ
สรรพสิ่งในโลกนั้นในยินก็มีหยางแฝงอยู่และในหยางก็มียินแฝงเร้นอยู่เช่นกัน อาหารและสมุนไพรแต่ละชนิดทางการแพทย์แผนจีนถือว่ามีทั้งส่วนที่เป็นยินและหยางผสมกันอยู่ อาหารจึงเป็นส่วนหนึ่งที่จะช่วยส่งเสริมหรือปรับร่างกายให้สมดุล เพื่อป้องกันและรักษาโรค “แตงโม” ราชาผลไม้ในฤดูร้อน เนื้อแตงโม :
กดอ่านต่อ
แนวทางดูแลในปัจจุบันไม่ได้มองเพียงการ “ลดตัวเลขไขมัน” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการลดการอักเสบ ดูแลการเผาผลาญ และป้องกันความเสียหายของหลอดเลือดในระยะยาว
กดอ่านต่อ