โภชนาการและอาหาร

สมุนไพรจีน กับสารสกัดจากสมุนไพร ต่างกันอย่างไร?

หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าการใช้สมุนไพร หรืออาหารเสริมสุขภาพ ล้วนแล้วแต่มีประโยชน์ไม่มีพิษภัยใดๆ แต่แท้จริงแล้ว ยาในทัศนะแพทย์จีนล้วนมีพิษทั้งสิ้น ในคัมภีร์ “หวงตี้เน่ยจิง” ได้กล่าวถึงบทบาทของยาและอาหารในการรักษาโรคไว้อย่างชัดเจน  ยาสมุนไพรก็มีพิษกระบวนการของการเกิดโรค บางโรคกว่าจะแสดงอาการใช้เวลานานค่อยๆ สะสมทางปริมาณจนถึงจุดเปลี่ยนแปลงทางคุณภาพ แต่บางโรคเกิดขึ้นทันที  ส่วนยาที่ใช้รักษาก็มีทั้งยาตำรับใหญ่  ตำรับเล็ก  มีพิษและไม่มีพิษ จึงต้องวิเคราะห์ให้ถ่องแท้ยาที่มีพิษมากใช้รักษาโรค ๑๐ ส่วน สามารถขจัดโรคได้แค่ ๖ยาที่มีพิษธรรมดาใช้รักษาโรค ๑๐ ส่วน สามารถขจัดโรคได้แค่ ๗ยาที่มีพิษน้อยใช้รักษาโรค ๑๐ ส่วน สามารถขจัดโรคได้แค่ ๘ยาที่ไม่มีพิษใช้รักษาโรค ๑๐ ส่วน สามารถขจัดโรคได้แค่ ๙แต่การกินอาหารบางประเภท เช่น ธัญพืช เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ เพื่อดูแลสุขภาพสามารถขจัดโรคได้ทั้งหมด สรุปก็คือ ขึ้นชื่อว่ายาแล้ว ล้วนมีพิษ การกินอาหารตามใจตัวเองก็อาจจะกลายเป็นพิษได้เช่นกัน  ควรใช้อาหารเพื่อช่วยในการรักษาโรค แต่เมื่อไม่ได้ผลจึงค่อยคิดถึงการใช้ยายาที่มีพิษด้านหนึ่งรักษาโรค แต่ก็มีผลกระทบต่อร่างกาย จึงไม่สามารถกำจัดโรคได้อย่างสิ้นเชิง ต้องกินอาหารที่เหมาะสมเสริมเข้าไปเพื่อสร้างสมดุลภายในร่างกาย ศาสตร์ของแพทย์แผนจีนให้ความสำคัญต่ออาหารเป็นอย่างมาก เพราะอาหารบางอย่างในบางเงื่อนไขก็คือยาพิษ ที่สามารถทำลายร่างกายหรือทำให้โรครุนแรงขึ้นได้เช่นกัน  อาหารอย่างดีก็เป็นพิษ มีเรื่องเล่ากันว่า ในสมัยราชวงศ์หมิง กษัตริย์จูหยวนจางได้ทำการหาเหตุฆ่าขุนนางชั้นผู้ใหญ่ และครอบครัว ๙ …

สมุนไพรจีน กับสารสกัดจากสมุนไพร ต่างกันอย่างไร? Read More »

น้ำผึ้ง ตามศาสตร์แพทย์จีน

หลี่สือเจิน ได้บันทึกไว้ในคัมภีร์ชื่อ เปิ่น-เฉา-กัง-มู่ เกี่ยวกับคุณสมบัติของน้ำผึ้งทางด้านการบำรุงร่างกายและการรักษาโรคไว้ว่า “น้ำผึ้ง มีสรรพคุณ 5 ประการ” กล่าวคือ1. ขับร้อน2. บำรุงส่วนกลาง (กระเพาะอาหารและม้าม)3. ขับพิษ รักษาแผล4. ทำให้ชุ่มชื่นลดความแห้งแก้ไอ5. แก้ปวด ฤทธิ์และรสกับการประยุกต์น้ำผึ้งมีรสหวาน คุณสมบัติหรือฤทธิ์เป็นกลาง วิ่งเส้นลมปราณปอด ม้าม ลำไส้ใหญ่เนื่องจากส่วนประกอบสำคัญร้อยละ 79 คือฟรักโทส และกลูโคส ซึ่งสามารถดูดซึมเข้าสู่ร่างกายทันที นอกจากนี้ยังมีกรดอะมิโน เอนไซม์หลายชนิด วิตามินบี และเกลือแร่ กรดกลูโคนิก ร้อยละ 0.5 ซึ่งทำให้มีรสเปรี้ยวอยู่ด้วยกัน สรรพคุณที่ระบุไว้ในตำราอาหารและยาจีน 1. บำรุงภาวะพร่องอ่อนแอ ผู้ป่วยตับอักเสบเรื้อรัง แผลกระเพาะอาหาร วัณโรคปอด ฯลฯ2. ลดความแห้งของปอด ทำให้ชุ่มชื่น เหมาะสำหรับอาการไอแห้งๆ ไม่มีเสมหะ ไอเรื้องรัง มักจะทำให้ชุ่มคอ อาจใช้ร่วมกับสมุนไพร ซาเซิน เซิงตี้3. ช่วยระบายทำให้อุจจาระนิ่ม เหมาะสำหรับคนสูงอายุ หญิงหลังคลอด ผู้ป่วยฟื้นจากโรคที่มีอาการท้องผูก4. มีฤทธิ์สมานแผล เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคแผลกระเพาะอาหาร หรือลำไส้เล็กอักเสบ ผู้ป่วยที่ระบบการย่อยอ่อนแอ …

น้ำผึ้ง ตามศาสตร์แพทย์จีน Read More »

อาหาร 10 อย่างที่ไม่ควรทานมากเกินไป

บรรดาอาหารสารพัดชนิดที่มีให้หาซื้อกันได้อย่างเสรีนั้น มีคุณประโยชน์แตกต่างกัน อีกทั้งปริมาณที่กินเข้าไปด้วย นั่นคือ ไม่มากเกิน ไม่น้อยเกิน แต่ควรกินอยู่ด้วยความพอดี ยึดทางสายกลางเป็นหลัก เคล็ดลับการดูแลสุขภาพตามศาสตร์แพทย์จีน ว่าด้วยเรื่องอาหารการกิน 10 อย่าง ที่ไม่ควรกินมากเกิน มีดังนี้ 1. ไข่เยี่ยวม้า ไข่เยี่ยวม้ามีส่วนประกอบของตะกั่วการกินไข่เยี่ยวม้าปริมาณมากๆ และบ่อยๆ อาจเกิดพิษจากสารตะกั่ว นอกจากนั้นยังทำให้การดูดซึมแคลเซียมลดน้อยลง เกิดภาวะขาดแคลเซียม ทำให้กระดูกผุได้ 2. ปาท่องโก๋  กระบวนการทำปาท่องโก๋มีการใช้สารส้มเป็นส่วน ประกอบ และในสารส้มมีส่วนประกอบของตะกั่วการกินปาท่องโก๋ทุกวันจะทำให้ไตทำงานหนักในการขับสารตะกั่ว ซึ่งเป็นพิษต่อสมองและเซลล์ประสาท ทำให้เสื่อมเร็ว เป็นโรคความจำเสื่อมนอกจากนี้ย้งทำให้คอแห้ง เจ็บคอโดยเฉพาะคนที่ร้อนในง่าย 3. เนื้อย่าง  ประเภทต่างๆเนื้อที่ถูกรม ย่างไฟ จะเกิดสารเบนโซไพริน  ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งชนิดหนึ่ง 4. ผักดอง การกินผักดอง หรือของหมักเกลือนานๆ จะเกิดการสะสมของเกลือโซเดียม ทำให้หัวใจทำงานหนัก เกิดโรคความดันเลือดสูง และโรคหัวใจได้ง่ายนอกจากของหมักดองยังมีสารก่อมะเร็ง แอมโมเนียมไนไตรต์ 5. ตับหมู  ตับหมู 1 กิโลกรัม มีโคเลสเตอรอลมากกว่า 400 มิลลิกรัม การกินอาหารที่มีโคเลสเตอรอลปริมาณสูงมากๆ นานๆ …

อาหาร 10 อย่างที่ไม่ควรทานมากเกินไป Read More »

คุณรู้จัก”หอมใหญ่”ดีรึยัง?

“หอมหัวใหญ่” ภาษาจีนมีหลายชื่อ ชงโถว  หูชง    ยวี่ชง  รูปร่างลักษณะคล้ายกระเทียม จึงมีคนเรียกว่า ซ่วนชง เป็นหอมที่มาจากนอกประเทศ ไม่ใช่หอมพื้นบ้านในประเทศจีน แหล่งกำเนิดเดิมอยู่ที่เอเชียตะวันตกเฉียงใต้ เป็นพืชที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 5,000 ปี ในยุโรป อเมริกา ยกย่องเป็น “ราชินีของพืชผัก” คัมภีร์สมุนไพร “เปิ่นเฉ่ากังมู่” ได้พูดถึงหอมหัวใหญ่  ไว้ดังนี้ ฤทธิ์และรส   ฤทธิ์อุ่น รสเผ็ด ไม่มีพิษ  เข้าเส้นลมปราณ ปอดและกระเพาะอาหารหอมหัวใหญ่ดิบ ฤทธิ์สุขุม รสเผ็ดหอมหัวใหญ่สุก ฤทธิ์อุ่น รสเผ็ด สรรพคุณ    1. อุ่นจงเจียว (ส่วนกลางร่างกายบริเวณกระเพาะอาหาร)2. ทำให้พลังลงสู่ด้านล่าง3. สลายการตกค้างของอาหาร ทำให้เจริญอาหาร4. ฆ่าพยาธิ5. ทำให้พลังการไหลเวียนในอวัยวะภายในคล่องตัว 6. รักษาบวมจากพิษ ด้วยการใช้ภายนอก7. ทำให้กระดูกอ่อนนุ่ม เมื่อนำมาต้มกับกระดูกสัตว์ ข้อควรระวังที่บันทึกไว้1. การกินนานๆ หรือมากเกินไป จะทำลายจิตประสาท ทำลายสมรรถภาพทางเพศ2. ทำให้ลืมง่าย ความจำเสื่อม ตามัว เส้นเลือดไหลเวียนไม่ดี (พลังและเลือดถูกทำลาย) ทำให้โรคหายช้า เรื้อรัง3. คนที่มีกลิ่นตัวเหม็น คนที่ถูกสัตว์มีเคี้ยวมีพิษกัด กินหอมหัวใหญ่จะมีอาการรุนแรงขึ้น4. เดือน …

คุณรู้จัก”หอมใหญ่”ดีรึยัง? Read More »

สรรพคุณของ “พริกไทย” ในแพทย์แผนจีน

มีความเข้าใจเกี่ยวกับพริกไทยผิดๆถูกๆ หลายประการ เช่น กินพริกไทยทุกวันสุขภาพจะดี กินพริกไทยมากๆจะลดความอ้วนได้ พริกไทยเป็นยาบำรุงพลังทางเพศที่ดี ลองมาพิจารณาคุณสมบัติและสรรพคุณที่บันทึกไว้ในตำราเกี่ยวกับยาสมุนไพรจีน คุณสมบัติและรสของพริกไทยพริกไทยมีรสเผ็ด คุณสมบัติอุ่น ไม่มีพิษ วิ่งเส้นลมปราณกระเพาะอาหารลำไส้ใหญ่ สรรพคุณหลักของพริกไทยทำให้พลังลงสู่ส่วนล่าง อุ่นกระเพาะอาหาร ขับเสมหะ ขับพลังเย็นของอวัยวะจั้งฝู่ (อวัยวะภายในทั้งกลวงและตัน) ขับความเย็นในกระเพาะอาหาร ทำให้อาหารย่อยได้ดีขึ้น รักษาอหิวาต์ที่มีอาเจียนร่วม อาการปวดแน่นลิ้นปี่เนื่องจากความเย็นย้อนขึ้นข้างบน บำรุงพลังของไต แก้บิดที่เป็นชนิดเย็น ฆ่าพิษของอาหารพวกปลา ปู เนื้อสัตว์ หรือเห็ด รักษาอาการปวดฟัน หลี่สือเจิน บันทึกไว้ว่าพริกไทย รสเผ็ดจัด คุณสมบัติร้อน จัดเป็นพืชที่เป็นหยาง เหมาะสำหรับคนที่กระเพาะอาหารเย็นชื้น(อาการอาเจียน ปวดท้องใช้กระเป๋าน้ำร้อนประคบดีขึ้น กลัวหนาว แขนขาเย็น ลิ้นซีดฝ้าขาว ชีพจรลึกช้า)  กินพริกไทยมากเกินไปมีโทษอะไรบ้างทำให้ตาลาย เวียนศีรษะ เกิดฝีหนองเนื่องจากพริกไทยมีคุณสมบัติร้อนและแห้ง ถ้ากินมากทำให้ม้าม กระเพาะอาหาร ปอดถูกทำลายปอดแห้ง ปอดร้อน ทำให้เกิดฝีที่ผิวหนัง มีการอักเสบ เพราะรสเผ็ดวิ่งเส้นลมปราณปอดกระจายสู่ผิวหนังกระเพาะอาหาร ม้าม ร้อนแห้ง เกิดอาการอาเจียนเป็นเลือดคนที่กินพริกไทยมากและบ่อยเกินไป ทำให้ตาอักเสบได้ง่าย ทำให้คอบวมอักเสบเจ็บคอบ่อย เป็นแผลในปากและฟันอักเสบเป็นหนอง ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของพริกไทย– พบว่าการกินพริกไทยจะเพิ่มการหลั่งน้ำย่อยของระบบทางเดินอาหารและเพิ่มการบีบตัวของกระเพาะอาหารและลำไส้– …

สรรพคุณของ “พริกไทย” ในแพทย์แผนจีน Read More »

เรื่องของ”น้ำจับเลี้ยง” เครื่องดื่มสมุนไพรจีนแก้ร้อนใน

หลายคนคงจะคุ้นเคยกับน้ำต้มสมุนไพรจีนพื้นบ้านของชาวจีน เมื่อเวลามีไข้ เจ็บคอ คอแห้ง มีแผลร้อนในในปาก ในช่วงของอากาศเปลี่ยนหรือทานอาหารฤทธิ์ร้อน อาหารทอด อาหารเผ็ด มักจะได้รับคำแนะน้ำให้ไปดื่มสมุนไพรแก้ร้อนใน ที่รู้จักและคุ้นเคยในภาษาไทยทับศัพท์จีนแต้จิ๋วว่า “น้ำจับเลี้ยง” (จับเหลี่ยงจุ้ย杂凉水) หรือ “ชาจับเลี้ยง”(杂凉茶)     ความหมายของ “จับเลี้ยง”      จับเลี้ยง (จีนตัวย่อ: 杂凉; จีนตัวเต็ม: 雜涼) เป็นคำอ่านของภาษาจีนแต้จิ๋ว 杂 : จีนกลางอ่านว่า จ๋า  zá แปลว่า เบ็ดเตล็ด หลายอย่าง ปนเป คละรวมกัน 凉 : จีนกลางอ่านว่า เหลียงท liáng แปลว่า เย็น น้ำจับเลี้ยง หมายถึง ของเย็นหลายอย่าง คือ เครื่องดื่มหรือน้ำจากสมุนไพรฤทธิ์เย็นหลายชนิดมารวมกัน ไม่จำเป็นว่าต้องเป็น 10 อย่าง(คำกับจับ(杂) ภาษาแต้จิ๋วพ้องเสียงกับคำว่าจั้บ(十) ซึ่งแปลว่า 10 ทำให้เข้าใจผิดว่า น้ำจับเลี้ยง ใช้สมุนไพร …

เรื่องของ”น้ำจับเลี้ยง” เครื่องดื่มสมุนไพรจีนแก้ร้อนใน Read More »

5 วิธีการดูแลกระเพาะอาหารและม้าม

5 วิธีการดูแลกระเพาะอาหารและม้าม

“ม้ามและกระเพาะอาหารเป็นรากฐานของชีวิตหลังกำเนิด”

การดูแลม้ามและกระเพาะอาหารจัดเป็นวิธีการดูแลสุขภาพที่สำคัญวิธีหนึ่ง ซึ่งสามารถกระทำได้ด้วยวิธีการ ดังต่อไปนี้

เนื้อหมูส่วนไหน มีประโยชน์อย่างไรบ้าง?

หมู เป็นสัตว์เลี้ยงที่มีมาช้านาน เช่นเดียวกับแพะ มีบันทึกจากตัวอักษรจีนในกระดองเต่าและกระดูก (甲骨文) เมื่อ ๔,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว คำว่าบ้าน (家) ซึ่งมีส่วนประกอบของตัวบ้าน (房) และเลี้ยงหมูอยู่ข้างล่าง (豕) แสดงว่าทุกบ้านล้วนมีการเลี้ยงหมู

“สมุนไพรจีน” กับการลดไขมันในเลือด

สมุนไพรจีน มีด้วยกันหลากหลายชนิด ครั้งนี้จะขอกล่าวถึงสมุนไพรจีน 3 ชนิด ที่มีสรรพคุณเกี่ยวกับการลดไขมันในเลือด

“โสมคน”人参 ใช้ถูกคุณอนันต์..ใช้ผิดโทษมหันต์

โสมคนที่เป็นธรรมชาติอยู่ในป่าพบมากแถบมณฑลซานซี (山西) ปัจจุบันที่มีชื่อพบบริเวณฉางไป่ซาน (长白山) แต่ก็เรียกว่าแทบไม่หลงเหลืออยู่ สมัยโบราณโสมคน (ในป่า) เป็นเครื่องบรรณาการที่ต้องถวายกษัตริย์ของจีน ประชาชนทั่วไปยากที่จะมีไว้ครอบครอง ทำให้คุณค่าของมันสูงมาก

เกร็ดความรู้เกี่ยวกับขิง (姜) ตามศาสตร์แพทย์แผนจีน

ขิง (姜) จัดเป็นทั้งอาหารและสมุนไพร ซึ่งมีการใช้กันอย่างกว้างขวาง ด้วยคุณลักษณะของขิงคือมีฤทธิ์อุ่น รสเผ็ด วิ่งเส้นลมปราณ – ปอด, กระเพาะอาหาร, ม้าม มีสรรพคุณกระจายความเย็น ขับเหงื่อ ใช้รักษาลมเย็นกระทบ อุ่นกระเพาะอาหาร แก้อาเจียน อุ่นปอด แก้ไอ

สีอาหารสมุนไพร กับสรรพคุณบำบัดโรค (2)

ว่ากันว่าอาหารคือส่วนสำคัญที่สามารถทำให้มนุษย์เรามีสุขภาพที่ดีขึ้นหรือมีปัญหาสุขภาพเกิดขึ้นก็ย่อมได้ ดังนั้นจะเลือกรับประทานสิ่งใดก็ให้มองถึงประโยชน์หรือโทษที่จะตามมาด้วยครับ

สีอาหารสมุนไพร กับสรรพคุณบำบัดโรค (1)

แพทย์แผนจีนได้กล่าวถึง ความสัมพันธ์ของสีกับอวัยวะภายใน ไว้ว่า สีแดงสัมพันธ์กับหัวใจ, สีเขียวสัมพันธ์กับตับ, สีเหลืองสัมพันธ์กับม้าม, สีขาวสัมพันธ์กับปอด และสีดำสัมพันธ์กับไต

“ถั่วเขียว”绿豆 อาหารสุขภาพหน้าร้อน

คนจีนโบราณรู้ว่า “ถั่วเขียว” 绿豆เป็นอาหารที่มีฤทธิ์ขับร้อนขับพิษ (清热解毒) จนสืบทอดกันมาในหมู่ประชาชนทั่วไปว่า “ฤดูร้อนดื่มซุปถั่วเขียว ตำรับชั้นยอดในการขับพิษร้อน ขับน้ำ ขับความร้อนในฤดูร้อน” (清热解毒,清暑利水)

เรื่องของ “น้ำ ยินหยาง” กับแพทย์แผนจีน

แพทย์แผนจีนจัด “น้ำ” เป็นภาวะยิน (ภาวะสงบ ความเย็น หยุดนิ่ง อ่อนนุ่ม ให้ความชุ่มชื้น ไหลลงสู่เบื้องล่าง) ส่วน “ไฟ” จัดเป็นภาวะหยาง (ภาวะเคลื่อนไหว ความร้อน รุนแรง แผดเผา มีลักษณะกระตุ้น ลอยสู่เบื้องบน)